Tâm tư người tiêu dùng Trung Quốc (Phần 1)

Kể từ khi Trung Quốc thoát khỏi cái bóng của tư tưởng Mao Trạch Đông, và theo đuổi con đường kinh tế “cởi mở”, nền kinh tế TQ đã phát triển với một tốc độ nhanh vượt bậc, có thể coi là quá nóng. Chính sự tăng trưởng quá nóng này đã tạo ra những nhận định không rõ ràng và thậm chí mâu thuẫn về thực chất việc kinh doanh ở Trung Quốc, hay nói cách khác về tâm lý người tiêu dùng Trung Quốc.

Trung Quốc là thị trường tiềm năng có sức lôi cuốn các công ty trên toàn thế giới Ảnh: www.spacetoday.org

Các công ty phương Tây nói chung có khuynh hướng nhìn nhận Trung Quốc như một nhà sản xuất đầy tiềm năng, là nơi uớc mơ của những người tham gia thị trường đa quốc gia trở thành hiện thực, hoặc là một đối thủ cạnh tranh với lợi thế ngày càng tăng trong việc tạo ra các loại hàng hóa có thương hiệu. Rất nhiều trong số các công ty đó coi Trung Quốc như một công xưởng lớn nhất thế giới.

Sự tin tưởng này có thể hiểu được, vì ngày nay quốc gia này sản xuất một loạt các loại sản phẩm hàng hóa có tên tuổi, từ quần áo đến đồ chơi trẻ em cho đến các linh kiện máy tính. Khối lượng sản xuất các sản phẩm trên là không giới hạn, vì Trung Quốc được hưởng một nguồn cung cấp lao động giá rẻ hầu như vô tận.

Một điểm chú ý khác nữa, Trung Quốc là nhà tiêu thụ khổng lồ đang háo hức được làm dịu cơn khát của mình với đủ các loại sản phẩm. Một số người nhìn Trung Quốc như một người khách hàng bán buôn (bán hàng qua Internet – Thương mại điện tử) đang háo hức, sẵn sàng mua một số lượng khổng lồ ngày càng tăng các nguyên liệu thô từ những nước như Úc, Nga, và Braxin để phục vụ cho việc sản xuất hàng hóa.

Một số khác lại chú tâm nhiều hơn vào các cơ hội kinh doanh bán lẻ cho người tiêu dùng – thử tưởng tượng có hàng triệu khách hàng mua các loại hàng hóa nước ngoài vốn trước đây không có sẵn ở Trung Quốc, từ dầu gội đầu cho đến những chiếc ô tô xa xỉ. Cả hi vọng lẫn tin tưởng này đã khuyến khích các doanh nghiệp nhấn mạnh các điều khoản, lập các phân xưởng, “Webinars”[i] và các hợp tác đầu tư.

Do thiếu một bức chân dung xác thực về người Trung Quốc và không hiểu họ đang thay đổi như thế nào nên các nhà hoạch định kế hoạch của tập đoàn đã phải nỗ lực xác định và ghi nhận các cơ hội hiện hữu được hỗ trợ bởi quốc gia đông dân nhất thế giới này. Nếu thiếu các số liệu chính xác về đất nước và con người Trung Quốc thì chuyện tưởng tượng và phỏng đoán sẽ diễn ra phổ biến.

Hiểu được tâm tư của người dân Trung Quốc để xâm nhập vàp thị trường của họ Ảnh: www.lamission.edu

Để lấp đầy các khoảng trống thông tin này, chúng tôi, những người ở Viện Gallup [ii] đã tiến hành một cuộc khảo sát kéo dài mười năm trong phạm vi cả nước về người Trung Quốc, bắt đầu từ năm 1994 và kết thúc năm 2004. Không giống như các cuộc khảo sát khác, nỗ lực của Gallup là xem xét thói quen, mong muốn và các dự định của những người Trung Quốc trưởng thành, từ nông dân ở nông thôn cho đến cư dân ở thành thị.

Dựa trên quy mô cuộc khảo sát năm 1994, Gallup đã hoàn thành thêm ba cuộc khảo sát khắp vùng nông thôn, mỗi vùng có 3000 phiếu trả lời.

Mục tiêu của chúng tôi là phát hiện những gì người Trung Quốc thực sự mong muốn. Số liệu được lựa chọn từ các cuộc khảo sát đại diện không chỉ là một bức ảnh chụp nhanh mà còn là một bức tranh sinh động về sự thay đổi sở thích và khao khát của người Trung Quốc trong suốt một thập niên phát triển như vũ bão.

Các số liệu cho thấy nhiều nhận thức  cho rằng thị trường TQ bị bị thao túng bởi các công ty bên ngoài, thậm chí bên trong Trung Quốc là không đúng. Cụ thể, chúng tôi phát hiện các quan niệm ấn tượng sai lầm ít nhất ở bốn khía cạnh phổ biến.

• Quan niệm sai đầu tiên là người dân Trung Quốc sau khi thoát ra khỏi chủ nghĩa tập thể, giờ đây tập trung chủ yếu vào làm việc chăm chỉ và trở nên giàu có.
• Quan niệm sai thứ hai là công nhân Trung Quốc ngày nay đang đổ xô về các nhà máy hay công sở ở các thành phố lớn; họ là những người đầy tham vọng, được động viên đầy đủ và sẵn sàng được tuyển chọn.
• Quan niệm sai tiếp theo là sự thịnh vượng mới ở Trung Quốc cho phép người tiêu dùng ở đây mua nhiều thứ họ muốn.
• Cuối cùng là quan niệm sai về việc người dân Trung Quốc vẫn còn có sự khao khát các mặt hàng thiết yếu trong đời sống gia đình.

Gallup cố gắng soạn ra các hoạt động, nguyện vọng và những mối quan tâm của người tiêu dùng Trung Quốc để các nhà hoạch định tập đoàn, nghiên cứu thị trường, các chủ doanh nghiệp hay các nhà hoạch định chính sách có những công cụ cần thiết giúp nắm bắt những cơ hội cũng như thách thức ở Trung Quốc. Nắm vững thông tin này, các công ty có thể sửa chữa những quan niệm sai và hình thành một cách tiếp cận trên nền tảng vững chắc bao quát hơn về Trung Quốc để tiến hành kinh doanh tại đây.

Đạo đức làm việc của người Trung Quốc

Xác định được đạo đức làm việc của người Trung Quốc để nắm bắt cơ hội kinh doanh Ảnh: www.echelonproductions.com

Những sản phẩm phong phú, đa dạng được sản xuất tại các nhà máy Trung Quốc dường như là một thách thức to lớn đối với các nước và các công ty muốn cạnh tranh. Nhưng, sản lượng hiện nay không có nghĩa là đảm bảo trong tương lai. Thật quan trọng khi đặt câu hỏi: “Đạo đức làm việc của người lao động Trung Quốc ngày nay bền vững như thế nào?” hay “Năng lực sản suất hiện tại của họ tương xứng như thế nào với tiềm năng dự đoán?”

Chúng tôi đã khảo sát đạo đức làm việc của người Trung Quốc thông qua một loạt câu hỏi đề cập đến triết lí cá nhân của người công nhân. Chúng tôi hỏi về thái độ cơ bản của họ đối với công việc và cái gì là thực sự quan trọng với họ.
Chúng tôi muốn biết những gì người dân đang mưu cầu từ cuộc sống và công việc của họ phù hợp như thế nào với tham vọng cá nhân họ. Chúng tôi cũng tìm kiếm để học hỏi xem môi trường làm việc của họ có lợi như thế nào cho năng lực sản xuất và được quản trị tốt như thế nào.
Những phát hiện của chúng tôi mâu thuẫn với nhiều quan điểm phổ biến về lực lượng lao động của Trung Quốc. (Mời các bạn theo dõi phần tiếp theo –  phần 2 về những phát hiện của chúng tôi)

– Theo bài viết của William McEwen, Xiaoguang Fang, Chuanping Zhang và Richard Burkholder đăng trên Harvard Business Online –

• HBV-TVN

Đề nghị ghi rõ “Bản quyền @Harvard Business School Publishing”, hoặc “Bản quyền tiếng Việt @Công ty phần mềm và truyền thông VASC” khi trích dẫn lại thông tin này trên các tài liệu in ấn và photocopy, và ghi rõ “Trích từ trang Harvard’S-TVN” khi xuất bản trực tuyến.