Việc Ngân hàng Thế giới (World Bank) nâng Việt Nam lên nhóm quốc gia thu nhập trung bình cao là một cột mốc đáng nhớ, là sự ghi nhận đối với chặng đường gần bốn thập kỷ Đổi mới của Việt Nam.
Những con số lần này khá đẹp. GNI bình quân đầu người tăng từ 4.490 USD năm 2024 lên 4.970 USD năm 2025, chính thức vượt ngưỡng để bước vào nhóm thu nhập trung bình cao.
Trong hai năm 2024-2025, GDP tăng trưởng khoảng 7% và 8%, xuất khẩu tăng hơn 15%, còn GNI bình quân đầu người tăng trung bình khoảng 10% mỗi năm trong giai đoạn 2021-2025. Theo World Bank, đây là một trong những tốc độ tăng trưởng bền vững mạnh nhất khu vực.
Theo World Bank, Việt Nam là một trong những “kỳ tích phát triển” của thế giới về giảm nghèo. Chỉ trong khoảng ba thập kỷ, tỷ lệ nghèo cùng cực đã giảm từ khoảng một nửa dân số xuống còn dưới 1%.
Thu nhập bình quân đầu người tăng từ chưa đến 700 USD vào cuối những năm 1980 lên gần 5.000 USD hiện nay. Hàng chục triệu người đã thoát nghèo, có việc làm ổn định hơn, được học hành đầy đủ hơn và từng bước cải thiện chất lượng cuộc sống.
Quan trọng hơn, quá trình ấy đã làm đổi khác đời sống và kỳ vọng của xã hội Việt Nam.
Nếu trước đây, mục tiêu của nhiều gia đình chỉ là đủ ăn, đủ mặc thì hôm nay, ngày càng nhiều người có điều kiện nghĩ đến một ngôi nhà tốt hơn, đầu tư nhiều hơn cho giáo dục, chăm sóc sức khỏe hay dành dụm cho những chuyến đi của cả gia đình.
Một tầng lớp trung lưu mới cũng đang lớn lên rất nhanh, không chỉ tạo thêm lực kéo cho thị trường trong nước, họ còn đặt ra những đòi hỏi cao hơn về giáo dục, y tế, môi trường sống, chất lượng dịch vụ và hiệu quả quản trị. Đó cũng là động lực để nền kinh tế tiếp tục đổi mới.
Điều thú vị là, chính World Bank đã phần nào dự báo trước cột mốc này.
Trong báo cáo Kiên định Cải cách, Ứng phó với Biến động công bố hồi tháng 5, tổ chức này đánh giá Việt Nam bước vào năm 2026 với vị thế khá vững trong ASEAN. Năm 2025, tăng trưởng GDP đạt 8%, cao nhất khu vực, trong khi nền kinh tế vẫn duy trì được sức chống chịu trước những biến động của thương mại toàn cầu.
Đặc biệt, World Bank đánh giá cao chương trình cải cách có quy mô lớn nhất của Việt Nam kể từ thời kỳ Đổi mới. Chỉ từ năm 2025 đến tháng 4/2026, các cấp có thẩm quyền đã ban hành hơn 86 văn bản luật và khoảng 300 nghị định nhằm tinh gọn bộ máy nhà nước, gỡ những nút thắt pháp lý, thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân, hiện đại hóa hệ thống thuế, hải quan, tư pháp và đẩy mạnh chuyển đổi số.
Những cải cách ấy không cho kết quả ngay lập tức. Nhưng chính chúng đang tạo phần móng cho một chu kỳ tăng trưởng bền vững hơn, khi nền kinh tế không chỉ dựa vào mở rộng quy mô mà bắt đầu dựa nhiều hơn vào chất lượng thể chế và năng lực của doanh nghiệp.
Nhưng World Bank cũng không chỉ nói về thành tích.
Báo cáo thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn mà Việt Nam cần vượt qua: khoảng cách giữa doanh nghiệp trong nước và khu vực FDI còn lớn, thị trường vốn chưa phát triển tương xứng, doanh nghiệp vẫn phụ thuộc nhiều vào tín dụng ngân hàng và nguy cơ rơi vào bẫy thu nhập trung bình nếu cải cách chững lại.
Điều đáng mừng là, World Bank cho rằng, nếu tiếp tục kiên định cải cách, phát triển thị trường vốn, nâng cao hiệu quả đầu tư công và thúc đẩy khu vực tư nhân, Việt Nam có thể tạo ra một “vòng xoáy tích cực”: niềm tin của nhà đầu tư tạo ra đầu tư tư nhân, đầu tư thúc đẩy tăng trưởng, còn tăng trưởng giúp nền kinh tế đứng vững hơn trước các cú sốc.
Đó cũng là con đường rõ ràng nhất để Việt Nam tiến tới mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045.
Cột mốc thu nhập trung bình cao là sự xác nhận rằng con đường Đổi mới mà Việt Nam đã lựa chọn gần bốn thập kỷ trước là đúng hướng.
Đồng thời, nó cũng nhắc rằng chặng đường phía trước sẽ khó hơn, bởi động cơ tăng trưởng không thể mãi dựa vào lao động giá rẻ, vốn đầu tư hay mở rộng sản xuất.
Muốn đi xa hơn, Việt Nam sẽ phải dựa nhiều hơn vào năng suất, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và một khu vực doanh nghiệp trong nước đủ mạnh để tạo ra giá trị cao hơn.
Có lý do để tin rằng Việt Nam có thể làm được điều đó bởi chính những thành tựu được World Bank ghi nhận hôm nay đều bắt đầu từ những cải cách tưởng như rất khó của gần bốn mươi năm trước.
Nếu tiếp tục giữ được tinh thần ấy, cột mốc thu nhập trung bình cao sẽ không phải đích đến, mà sẽ là bước đệm để Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành một quốc gia thu nhập cao vào năm 2045.
